دستگاه جذب اتمی AAS) Atomic Absorption Spectrophotometer)

اصول پایه طیف سنجی جذب اتمی در سه بخش زیر خلاصه می شود :

۱-همه اتم ها می توانند نور جذب کنند .

۲-طول موج نوری که جذب می شود برای هر عنصر متفاوت بوده و مختص همان عنصر است .

۳-میزان نور جذب شده مستقیما به غلظت اتمهای جذب کننده نور یا به عبارتی به غلظت عنصر مورد نظر در نمونه محلول بستگی دارد .

اساس جذب اتمی بر روی تابش و جذب اتم های خنثی در درجه حرارتی پایین تر از طیف تابشی یعنی ۲۰۰۰ درجه سلسیوس می باشد. برای سنجش در این روش نمونه ها باید بصورت محلول باشد. در اولین قدم آزمایش محلول حاوی عنصر بوسیله یک شعله که با هوا و استلین می سوزد در ۲۰۰۰ درجه سلسیوس بخار می شود. در اثر بخار شدن قسمت اعظم عناصر موجود در محلول به حالت خنثی در می آید این درست بر عکس طیف سنج تابشی است که فقط ۵% عناصر بصورت یونی در می آید. بعد از بخار شدن، اتم های خنثی شده توسط لامپ کاتدی(لامپ مخصوص برای هر عنصر)جذب می شود. در این حالت شدت اشعه تابش اولیه کمتر می شود. تفاوت شدت دو شعاع برابر با عیار وغلظت عناصر موجود در محلول است . از AAS براي كنترل محصولات در صنعت از نظر عناصر موجود و اندازه گيري يك فلز در مجاورت فلزات ديگر و مقادير كم در حد ppm يا trace استفاده مي شود.

طیف سنجی جذب اتمی (AAS) یک روش اسپکتروسکوپی برای اندازه­گیری کمی عناصر شیمیایی با استفاده از جذب اشعه نوری (نور) توسط اتم در حالت گازی است. در شیمی تجزیه این تکنیک برای تعیین غلظت یک عنصر خاص در یک نمونه مورد استفاده قرار می گیرد. AAS می تواند برای تعیین مقدار کمی بیش از ۶۵ نوع از عناصر مختلف مورد استفاده قرار گیرد. البته حد تشخیص برای همه آن ۶۵ عنصر مناسب نیست مثلا اگرچه اندازه­گیری اورانیم در نرم افزار دستگاه جذب اتمی وارد شده ‌است اما کمترین غلظتی که می‌توان اندازه گیری کرد در حدود ۵۰۰ ppm است که مقدار بزرگی است. لذا این روش دستگاهی را می‌توان برای اندازه گیری حدود ۳۰ عنصر با حد تشخیص مناسب (زیر ۱ ppm) به کار برد.

Atomic Absorption از تركيب متدهاي جذب و نشر حاصل شده است (emission-Absorption) و روش دقيق و حساسي است. رابطه جذب و نشر بدين صورت بيان مي شود كه تمام مواد نور را در طول موجي جذب مي كنند كه منتشر مي كنند. بنابراين نور قابل جذب براي اتمهاي يك عنصر مثل Cu بايستي به وسيله ي اتمهاي آزاد همان عنصر كه به حالت تهييج شده هستند منتشر گردد. اسپكتروفتومتر جذب اتمي مقدار نور جذب شده به وسيله اتمهاي تهييج نشده موجود در شعله است كه با غلظت نمونه متناسب است.

اساس روش طیف سنجی جذب اتمی (AAS) :

اساس این تکنیک، استفاده از دستگاه جذب برای ارزیابی غلظت آنالیت در نمونه است. لذا نیازمند رابطه ای بین میزان نور جذب شده توسط نمونه و غلضت نمونه هستیم که همان قانون بیر لامبرت است . به طور خلاصه الکترون های اتم ها با جذب طول موج مشخصی (انرژی) می توانند به سطوح بالاتر انرژی بروند و برای مدت کوتاهی به حالت برانگیخته درآیند و این مقدار انرژی جذب شده برای هر اتم با اتم دیگر متفاوت است. به زبان دیگر هر عنصری فقط به یک طول موج مشخص پاسخ می­دهد. باریک بودن پرتو نور در این روش موجب می شود تا انرژی خاصی تولید شود و این روش بسیار دقیق و انتخاب پذیر باشد. هنگامی که اتم برانگیخته به حالت پایه برمی گردد طول موج مشخصی از خود ساطع می­کند كه با اندازه گیری میزان جذب نمونه و رسم منحنی کالیبراسیون و قانون بیر لامبرت مي توان به میزان مجهول در نمونه پی برد .

آشنایی با دستگاه طیف سنجی جذب اتمی (AAS) :

این دستگاه دارای ۵ قسمت اساسی است: ۱.منبع تابش ۲.اتم ساز ۳.مونوکروماتور ۴.دتکتور ۵.ثبات منبع تابش كه از مهمترین خصوصیاتش توانایی تولید باریکه ای از تابش با توان کافی و پایدار است . منابع در این روش باید خطی باشند مثلهالو کاتد لامپ ها .